Czy orzeczenie rozwodu z winy jednego małżonka musi oznaczać zasądzenie od niego alimentów na rzecz drugiego małżonka?

Wielokrotnie słyszałam opinię, że warto walczyć o orzeczenie przez sąd rodzinny rozwodu z winy jednego z małżonków, dzięki czemu małżonek niewinny rozkładu pożycia będzie mógł uzyskać alimenty od małżonka winnego.
Nie jest to jednak tak oczywiste i żądanie zasądzenia alimentów w takiej sytuacji nie zawsze będzie skuteczne.
Kwestię alimentów należnych pomiędzy małżonkami po rozpadzie małżeństwa i orzeczeniu rozwodu z winy jednego z nich, reguluje art. 60 § 2 k.r.i o., stanowiąc, że jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku.
W wyroku z dnia 14 lutego 2001 r. do sygn. akt I CKN 1341/00, Sąd Najwyższy wskazał, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie istnieje obligatoryjnie w każdym bez wyjątku przypadku, gdy tylko spełnione są ogólne przesłanki wyraźnie określone w art. 60 § 2 krio. Przez użycie słów „sąd może orzec”, dał wyraz pewnej swobodzie (nie dowolności) sędziowskiej, która pozwoli sądowi na oddalenie powództwa, jednakże tylko wyjątkowo, gdy będą przemawiały za tym konkretne, bardzo ważne powody. Dorosły, sprawny życiowo i zdrowotnie człowiek powinien w pierwszym rzędzie starać się wykorzystać własne możliwości samodzielnego utrzymania się, a dopiero potem liczyć na pomoc innych.
W uchwale pełnego składu Izby Cywilnej III CZP 91/86 z 16 grudnia 1987 r., OSN 1988/4/86, zawierającej wytyczne w zakresie wykładni prawa i praktyki sądowej w sprawach o alimenty, w tezie XIII Sąd Najwyższy wskazał, że obowiązek alimentacyjny małżonka wyłącznie winnego nie istnieje obligatoryjnie w każdym bez wyjątku przypadku, gdy tylko spełnione są ogólne przesłanki wyraźnie określone w art. 60 § 2 krio. W uchwale tej zwraca się uwagę, że ustawodawca uważał za konieczne uwzględnienie wszystkich nie dających się ująć ściśle i z góry przewidzieć okoliczności każdego przypadku.
Jak wynika z treści wyżej przytoczonego przepisu oraz z orzecznictwa Sądu Najwyższego, orzeczenie rozwodu z winy jednego z małżonków, nie powoduje automatycznie powstania obowiązku zapłaty przez niego na rzecz drugiego małżonka alimentów, obowiązek taki może powstać dopiero w momencie spowodowania przez rozwód istotnego pogorszenia sytuacji materialnej małżonka niewinnego, którą to okoliczność należy wykazać w postępowaniu w przedmiocie alimentów. Co więcej, nawet w przypadku wykazania istotnego pogorszenia sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd może, a nie musi, zasądzić na jego rzecz alimenty, co zawsze będzie uzależnione od okoliczności konkretnej sprawy.

Co ma wpływ na czas trwania postępowania rozwodowego?

Ile czasu potrwa sprawa o rozwód? To pytanie jako jedno z pierwszych pada od klientów planujących się rozwieść.
Oczywiście, nie ma na nie jednoznacznej odpowiedzi.
Jak we wszystkich sprawach sądowych, nie mamy wpływu na wiele czynników wpływających na ich długość – obciążenie sędziego prowadzącego naszą sprawę, a w konsekwencji na terminy wyznaczanych przez niego rozpraw, przebieg postępowania dowodowego – ile czasu biegły lub kurator będzie sporządzał opinię, czy świadkowie stawią się na przesłuchanie na pierwsze wezwanie.

To my decydujemy jednak o naszym stanowisku procesowym. Ono również ma wpływ na przebieg postępowania, a w konsekwencji na jego długość. Ma to szczególne znaczenie w postępowaniu rozwodowym.
Istnieją bowiem dwie kwestie, które zawsze przedłużają postępowanie rozwodowe – orzekanie przez sąd o winie za rozkład pożycia małżeńskiego oraz o przyszłości dzieci stron. Obie sprawy, jeśli pozostawimy je do rozstrzygnięcia sądu, wymagają przeprowadzenia szeregu dowodów, które, co oczywiste, wymagają czasu.
Można jednak spróbować tego uniknąć.

Sąd orzeka o winie za rozkład pożycia tylko, jeśli strony zgodnie nie wniosą o „nieorzekanie o winie za rozkład pożycia”. Jeśli obie strony zgodnie zażądają zaniechania przez sąd orzekania o winie, sąd ograniczy się do przesłuchania stron co do ustalenia podstawowych okoliczności związanych z małżeństwem stron, nie będzie natomiast przeprowadzał dodatkowego postępowania dowodowego w tym zakresie. Jeśli strony nie mają dzieci, i nie pojawią się żadne dodatkowe kwestie do rozstrzygnięcia, taka sprawa o rozwód może zakończyć się na pierwszej i ostatniej rozprawie.

Jeśli strony mają dzieci, konieczne jest rozstrzygnięcie przez sąd rozwodowy o władzy rodzicielskiej nad nimi, kontaktach z nimi i ich utrzymaniu. W takiej sytuacji znów – możemy pozostawić te kwestie do rozstrzygnięcia sądu, a możemy zawrzeć w tym zakresie porozumienie, tzw. porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, które sąd uwzględni, jeśli będzie ono zgodne z dobrem dziecka.

Opisane wyżej rozwiązania, z pewnością umożliwiają przyspieszenie postępowania rozwodowego, należy jednak pamiętać, że wymagają one zgodnej woli małżonków przeprowadzających rozwód.

Jak uchronić siebie i dziecko przed problemami związanymi z rodzinnymi długami?

Wyobraź sobie taką sytuację. Miałeś ciocię, która zmarła jakiś czas temu, pozostawiając po sobie jedynie długi. Najbliższe osoby dziedziczące po niej odrzucają spadek.
Skutkiem odrzucenia spadku jest domniemanie, że osoba, która odrzuciła spadek nie dożyła jego otwarcia, co oznacza, że w miejsce tej osoby dziedziczą jej spadkobiercy. Jeśli po cioci prowadzone jest postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku, to sąd spadku wzywa spadkobierców osoby, która odrzuciła spadek, do udziału w postępowaniu spadkowym, jako potencjalnych spadkobierców cioci.
Co możesz zrobić, jeśli to Twój krewny, na przykład ojciec, odrzucił spadek i to Ty otrzymujesz wezwanie z sądu informujące, że jesteś potencjalnym spadkobiercą cioci, która pozostawiła po sobie jedynie długi?

Co można zrobić ze spadkiem?

Do wyboru masz trzy możliwości – możesz przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (w sposób prosty), przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (z dobrodziejstwem inwentarza) albo spadek odrzucić.
Tzw. proste przyjęcie spadku spowoduje, że będziesz odpowiadał za długi cioci całym swoim majątkiem, a więc to rozwiązanie zdecydowanie odradzam.
Spadek można przyjąć również z dobrodziejstwem inwentarza, co oznacza, że za długi cioci będziesz odpowiadał, ale w ograniczonej wysokości – do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. To rozwiązanie teoretycznie ogranicza odpowiedzialność za długi spadkowe, ale ograniczenie tej odpowiedzialności wymaga przeprowadzenia szeregu czynności formalnych, np. sporządzenia wykazu inwentarza, powoływania się wobec wierzycieli spadku na to ograniczenie. Jest to zatem rozwiązanie dobre tylko w przypadku, gdy w spadku obok długów znajdują się również wartościowe składniki majątkowe, których wartość przewyższa długi.
Jeśli natomiast wiesz, że w skład spadku wchodzą tylko długi, zalecam złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Złożenie takiego oświadczenia w sposób definitywny „ucina” Twoje więzi ze spadkiem, w którego skład wchodzą długi.
W sytuacji, gdy zdecydujesz się na złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku musisz pamiętać o kilku kwestiach: oświadczenie może być skutecznie złożone w terminie sześciu miesięcy odkąd dowiedziałeś się, że jesteś spadkobiercą. W sytuacji, o której mowa powyżej, termin sześciomiesięczny rozpoczyna bieg od chwili, gdy dowiedziałeś się, że Twój krewny odrzucił spadek. Oświadczenie może być złożone przed sądem albo przed notariuszem.

Co z dziećmi?

Jeśli posiadasz dzieci, które w momencie śmierci cioci już żyły, to odrzucenie spadku przez Ciebie spowoduje, że to Twoje dzieci będą spadkobiercami cioci. Aby tego uniknąć, należy złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku w imieniu dzieci.
Co do zasady rodzice mogą podejmować czynności związane z majątkiem dziecka. W przypadku jednak czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, a za taką czynność uważane jest złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku, na podjęcie takiej czynności przez rodziców wymagana jest zgoda sądu opiekuńczego. W konsekwencji, najpierw należy złożyć wniosek do sądu opiekuńczego o wyrażenie zgody na złożenie w imieniu dziecka oświadczenia o odrzuceniu spadku, a dopiero po uprawomocnieniu się wydanego przez sąd opiekuńczy postanowienia o wyrażeniu zgody na odrzucenie spadku można skutecznie w imieniu dziecka złożyć oświadczenie o odrzuceniu spadku. Takie oświadczenie również powinno zostać złożone przed sądem lub przed notariuszem. Na jego złożenie również masz jedynie sześć miesięcy – liczone od dnia, w którym w swoim imieniu odrzuciłeś spadek.

Mieszkam za granicą, czy mogę rozwieść się w Polsce?

Odpowiadając na powyższe pytanie, należy ustalić dwie kwestie – jaki sąd właściwy jest do prowadzenia sprawy o rozwód oraz według jakiego prawa sprawa o rozwód będzie prowadzona.

1. Jaki sąd właściwy w sprawie o rozwód?

W Unii Europejskiej, gdzie, a konkretnie przed sądem jakiego Państwa można prowadzić sprawę rozwodową wskazują przepisy Rozporządzenia Rady (WE) NR 2201/2003 z dnia 27 listopada 2003 r. dotyczącego jurysdykcji oraz uznawania i wykonywania orzeczeń w sprawach małżeńskich oraz w sprawach dotyczących odpowiedzialności rodzicielskiej, uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1347/2000 (zwane w skrócie rozporządzeniem Bruksela II a).
Zgodnie z jego art. 3 w sprawach orzeczeń dotyczących rozwodu, separacji lub unieważnienia małżeństwa jurysdykcję mają sądy państwa członkowskiego,
a. na którego terytorium:
– oboje małżonkowie mają zwykły pobyt, lub
– małżonkowie mieli ostatnio oboje zwykły pobyt, o ile jedno z nich ma tam nadal zwykły pobyt, lub
– strona przeciwna ma zwykły pobyt, lub
– w przypadku wspólnego pozwu lub wniosku jedno z małżonków ma zwykły pobyt, lub
– powód lub wnioskodawca ma zwykły pobyt, jeżeli przebywał tam od przynajmniej roku bezpośrednio przed wniesieniem pozwu lub wniosku, lub
– powód lub wnioskodawca ma zwykły pobyt, jeżeli przebywał tam przynajmniej od sześciu miesięcy bezpośrednio przed wniesieniem pozwu lub wniosku i jest obywatelem tego państwa członkowskiego lub, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, ma tam swój „domicile”;
b. którego obywatelstwo posiadają oboje małżonkowie lub, w przypadku Zjednoczonego Królestwa i Irlandii, w którym mają swój wspólny „domicile”.

2. Jakie prawo właściwe w sprawie o rozwód?

W Polsce, na to jakie prawo znajdzie zastosowanie w sprawie rozwodowej wskazują przepisy ustawy z dnia 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe. Zgodnie z art. 54 zasadą jest, że rozwiązanie małżeństwa podlega wspólnemu prawu ojczystemu małżonków z chwili żądania rozwiązania małżeństwa. Zgodnie natomiast z art. 2 jeżeli ustawa przewiduje właściwość prawa ojczystego, obywatel polski podlega prawu polskiemu, chociażby prawo innego państwa uznawało go za obywatela tego państwa.

Z powyższego wynika, że jeśli oboje małżonkowie są obywatelami polskimi, a mieszkają za granicą, w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, to co do zasady możliwe jest prowadzenie sprawy rozwodowej przed sądem polskim na podstawie prawa polskiego. Każda konkretna sytuacja wymaga jednak indywidualnej oceny.

O blogu

Odkąd pamiętam, chciałam zostać adwokatem. Brzmi to jak slogan, ale tak faktycznie było.
Głównym powodem, dla którego wybrałam ten zawód, jest możliwość udzielania pomocy i podejmowania wyzwań. Te cechy mojego zawodu w sposób szczególny uaktualniają się sprawach, które często prowadzę, tj. w szeroko rozumianych sprawach rodzinnych.
Na blogu chcę podzielić się swoimi dotychczasowymi doświadczeniami, pokazując jednocześnie, że w każdej sytuacji, nawet najbardziej stresującej i wydającej się bez wyjścia, można znaleźć rozwiązanie.

kamz3

Znajdź Kancelarię:

Dane kontaktowe

  • E-mail

    kancelaria@adwokatzawira.pl

  • Telefon

    600 247 064

  • Adres

    Rynek 11, 34-400 Nowy Targ, (I piętro)

Bez nazwy-1

Kancelaria Adwokacka Magdalena Zawira - Kruk 2017 © Wszelkie prawa zastrzeżone